W ciągu ostatnich dwóch lat z publicznej opieki zdrowotnej korzystało 84,7 proc. Polaków, a z prywatnej 65,9 proc. 70 proc. osób z tej drugiej grupy skorzystało z usług prywatnych z uwagi na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ – wynika z raportu Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej (IPPEZ). To jeden z aspektów postępującej prywatyzacji sektora ochrony zdrowia, która – jak podkreślają eksperci – może się jednak wiązać z pewnym ryzykiem.
– Prywatyzacja systemu ochrony zdrowia cały czas się toczy. Można ją widzieć w kilku wymiarach. Po pierwsze, to sprzedaż szpitali czy innych podmiotów medycznych prywatnym operatorom. Po drugie, przesunięcie pacjentów z systemu publicznego do systemu prywatnego, co jest najczęściej spowodowane niedostępnością usług i kolejkami do świadczeń – mówi agencji Newseria Urszula Demkow, lekarz, menedżer ochrony zdrowia i była wiceminister zdrowia.
Prywatna ochrona zdrowia coraz popularniejsza
W 2025 roku krajowe bieżące wydatki na ochronę zdrowia osiągnęły 348 mld zł i stanowiły 8,9 proc. wstępnie oszacowanego produktu krajowego brutto (PKB) – wynika z ostatnich danych GUS. W porównaniu z 2024 rokiem wydatki te wzrosły o 60,4 mld zł, to jest o 21 proc. Nakłady sektora publicznego oszacowano na 271,8 mld zł, czyli o 50,6 mld zł więcej niż w 2024 roku (6,9 proc. PKB), a wydatki prywatne wyniosły 76,2 mld zł (1,9 proc. PKB), przy 66,3 mld zł w 2024 roku.
– Problem z prywatyzacją jest przede wszystkim taki, że jak dotąd prywatni operatorzy korzystają głównie ze świadczeń, które są dobrze wycenione, w miarę łatwe do wykonania, możliwe do standaryzacji, nieniosące za sobą dużego ryzyka powikłań, a jeżeli już takie wystąpią, to są przekazywane szpitalom publicznym – wyjaśnia Urszula Demkow. – Bardzo dobrym przykładem procedury, która jest w bardzo dużym procencie sprywatyzowana w kraju, jest dializa. Chorzy, którzy do tej pory byli dializowani w centrach publicznych, w tej chwili mają co najmniej trzech operatorów niepublicznych. Większość dializ odbywa się w systemie prywatnym, natomiast płaci za nie NFZ. Taki chory jest idealnym klientem, dlatego że potrzeba tych dializ jest ciągła, a procedura jest dosyć prosta do wykonania, nie niesie ze sobą wielkich zagrożeń.
Na koniec 2025 roku łącznie dializowano w Polsce blisko 21 tys. pacjentów, a dializoterapię rozpoczęło 5,6 tys. kolejnych osób. Około 60 proc. stacji dializ oferujących hemodializę należy do prywatnych firm oferujących leczenie nerkozastępcze – wskazują dane Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego. Dializa otrzewnowa jest oferowana głównie w stacjach publicznych.
– Drugim mocno sprywatyzowanym obszarem jest kardiologia inwazyjna, czyli bezoperacyjne zabiegi na sercu takie jak udrażnianie naczyń po zawale czy wymiana zastawek, które są bardzo dobrze wycenione – tłumaczy była wiceminister zdrowia. – Operatorzy prywatni, tacy jak American Heart of Poland czy Scanmed, prowadzą wiele ośrodków wykonujących te procedury. Później jednak pacjent trafia do systemu publicznego, który musi się zająć jego rehabilitacją, leczeniem nadciśnienia, cukrzycy czy otyłości – to wszystko spada już na barki szpitali publicznych.
Z danych NFZ wynika, że w 2025 roku ze świadczeń opieki zdrowotnej skorzystało niemal 32 mln pacjentów. Wartość refundacji świadczeń i leków wyniosła 187,63 mld zł, z czego znacząca część środków koncentruje się na pacjentach wymagających najbardziej kosztownego leczenia. Ponad 48 mld zł przypada na świadczenia dla 1 proc. mieszkańców Polski. Za wysokimi kosztami stoją przede wszystkim potrzeby zdrowotne pacjentów, m.in. przeszczepy, interwencje kardiochirurgiczne, leczenie onkologiczne, choroby rzadkie oraz innowacyjne terapie lekowe realizowane w programach lekowych.
Zagrożenia wynikające z prywatyzacji świadczeń
– Kolejnym zagrożeniem jest koncentracja kapitału, kiedy znaczna część rynku, na przykład stacji dializ, trafia w ręce jednego podmiotu. Choć czuwa nad tym UOKiK, pojawiają się pytania, czy te granice nie zostały przekroczone. Prywatny inwestor, mający siedzibę chociażby w Dubaju, może w każdej chwili uznać, że biznes przestaje się opłacać i wycofać się z rynku, zostawiając państwo zupełnie nieprzygotowane – podkreśla lekarka. – Podobnie dzieje się w podstawowej opiece zdrowotnej. Gdy prywatna sieć skupi milion deklaracji POZ, może dyktować warunki, bo w biznesie liczą się zysk i marża, tymczasem ochrona zdrowia nie może się kierować wyłącznie rachunkiem ekonomicznym.
Według raportu IPPEZ „Społeczne znaczenie kapitału zdrowia. Wiedza, postawy i oczekiwania Polek i Polaków wobec systemu zdrowia” 53,3 proc. badanych ocenia funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia negatywnie, a 65,5 proc. uważa, że środki publiczne są źle wykorzystywane. Dwie trzecie Polaków w ciągu ostatnich dwóch lat skorzystało z opieki prywatnej, a 70 proc. z nich zrobiło to ze względu na krótszy czas oczekiwania lub brak dostępności świadczenia w NFZ, a nie wyższą jakość usług.
– To, że coraz więcej usług jest w sektorze prywatnym, niesie niebezpieczeństwo systemu dwóch prędkości. Jeden to system dla osób bogatszych, którzy mają środki, ale czasami nie chodzi o pieniądze, ale np. o znajomości. To jest ten szybszy system. Drugi to system wolniejszy, dla biedniejszych, mieszkających w małych ośrodkach, z ograniczonym dostępem do systemu i bez pieniędzy, wykluczonych transportowo. On będzie działał o wiele gorzej i te osoby będą musiały długo oczekiwać na świadczenie i stać w kolejkach – uważa Urszula Demkow.
Respondenci w badaniu IPPEZ pytani o to, skąd brać dodatkowe pieniądze na zdrowie, najczęściej wskazują budżet państwa (42,8 proc.), a wyższą składkę dla wszystkich popiera tylko 13 proc. Badani oczekują też większej roli państwa w systemie. 64,9 proc. chce, aby wynagrodzenia w publicznej ochronie zdrowia były w większym stopniu regulowane przez państwo.
– Pieniędzy jest ciągle za mało. Nakłady zdecydowanie rosną, ale pamiętajmy o tym, że mieliśmy dużą inflację, rosły wynagrodzenia, ale też koszty leków i materiałów medycznych. Poza tym ciągle wprowadzamy nowe leki i technologie, które są na początku bardzo drogie. Są też choroby onkologiczne czy rzadkie, gdzie mamy nowe leki, innowacyjne, ale one bardzo dużo kosztują – wyjaśnia była wiceminister zdrowia. – To jest przyczyna tego, że mimo wzrostu nakładów ten system ciągle się nie bilansuje. Jego reforma jest bardzo potrzebna, bo na pewno można się zgodzić z tym, że środki nie są wydawane efektywnie.
Potrzebna reforma w ochronie zdrowia
Zdaniem ekspertki potrzebna jest m.in. ustawa o systemie właścicielskim podmiotów, żeby szpitale powiatowe nie walczyły między sobą o pacjentów i lekarzy. Jak wskazuje raport Związku Powiatów Polskich (ZPP) „Szpitale powiatowe w kryzysie – analiza sytuacji finansowej w 2025 roku”, te placówki są jednym z fundamentów systemu ochrony zdrowia. To na nich opiera się dostępność podstawowych świadczeń w takich dziedzinach jak chirurgia ogólna, choroby wewnętrzne, ginekologia i położnictwo, pediatria czy ortopedia. Jednocześnie ich funkcjonowanie odbywa się w warunkach narastającej presji finansowej i organizacyjnej. Rosnące koszty działalności, utrzymujące się niedofinansowanie oraz pogarszające się wyniki ekonomiczne powodują, że coraz więcej placówek balansuje na granicy stabilności.
– Idealnie byłoby, gdyby szpitale powiatowe przeszły pod zarząd wojewódzki. Wtedy wojewoda na podstawie potrzeb zdrowotnych mógłby rozdzielić zadania, skonsolidować szpitale, które się do tej pory nie chciały konsolidować, szczególnie gdy jeden jest bogatszy, a drugi biedniejszy. To powinno się dziać na poziomie wojewódzkim i wtedy uporządkowalibyśmy sobie te szpitale, może coś trzeba by było zamknąć, zmniejszyć gdzieś liczbę łóżek, gdzieś coś przenieść, tu kardiologia, a tam porodówka. Ale to jest bardzo potrzebne, dlatego że teraz każdy szpital to państwo w państwie, które walczy o siebie i swoich pracowników – tłumaczy Urszula Demkow. – Druga rzecz, która jest konieczna, to oddłużenie szpitali i plan ich restrukturyzacji.
Koszty działalności operacyjnej 207 szpitali powiatowych badanych przez ZPP przekroczyły w 2025 roku 30,8 mld zł, z czego największą część stanowiły wynagrodzenia wraz z pochodnymi (48,8 proc.) oraz usługi obce (30,5 proc.). Przychody nie pokrywają kosztów działalności placówek. Łączna strata netto badanych podmiotów w 2025 roku wyniosła ponad 1,26 mld zł, a strata ze sprzedaży przekroczyła 1,86 mld zł. Blisko 91 proc. szpitali wykazało stratę operacyjną na działalności podstawowej.
Reforma ochrony zdrowia wymaga dodatkowych pieniędzy
Jak podkreśla ekspertka, do przeprowadzenia reformy potrzebna jest nie tylko determinacja, ale także odpowiednie finansowanie.
– Jeżeli cokolwiek reformujemy, zmieniamy swój dom czy zakładamy nowy ogród, to na to potrzeba środków. Ten dom kiedyś będzie piękny i będzie funkcjonował super, ale musimy najpierw zainwestować. W Niemczech się teraz toczy reforma, która będzie ich kosztować 100 mld euro. Oczywiście, gdy ta reforma się dokona, to się pewnie częściowo zwróci, ale potrzebne są pieniądze tu i teraz. Mamy deficyt sektora finansów publicznych, mamy duży dług publiczny, który nam narasta w tempie kuli śniegowej, dlatego minister finansów mocno trzyma finanse państwa, żeby na zdrowie nie wydać więcej, niż naprawdę musi – wskazuje była wiceminister zdrowia.
Źródło: https://biznes.newseria.pl/news/prywatyzacja-ochrony,p1832131079









