Wschodnia flanka stała się jednym z kluczowych obszarów NATO. Europa Środkowo-Wschodnia może wykorzystać swoje rosnące znaczenie także do przyciągania nowych inwestycji. Poza stabilnością i bezpieczeństwem potrzebne są do tego także m.in. tania energia, nowoczesna infrastruktura i wykwalifikowani pracownicy – wskazuje Zygmunt Berdychowski z Forum Ekonomicznego w Karpaczu. O roli regionu w nowym układzie geopolitycznym i gospodarczym będą rozmawiać uczestnicy tegorocznego forum, organizowanego pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”.
– Po rozszerzeniu NATO dokonała się wewnątrz tej struktury rewolucja. Dzisiaj Europa Środkowa jest istotną częścią Sojuszu, jednym z kluczowych obszarów obecności NATO nie tylko w Europie, ale i na świecie. Jest jednym z kluczowych partnerów do rozmowy o konkretnych projektach i przedsięwzięciach, które trzeba realizować, aby zwiększyć bezpieczeństwo całej Europy – mówi agencji Newseria Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Jak podaje NATO, w ciągu ostatniej dekady Sojusz znacząco wzmocnił odstraszanie i obronę na wschodniej flance – od Oceanu Arktycznego po Morze Czarne. Wysunięte Siły Lądowe NATO obejmują obecnie dziewięć wielonarodowych grup bojowych rozmieszczonych w Bułgarii, Estonii, Finlandii, na Węgrzech, Łotwie, Litwie, w Polsce, Rumunii i Słowacji. Sojusz wskazuje również, że opracował najbardziej kompleksowe plany obronne od zakończenia zimnej wojny.
We wrześniu 2025 roku NATO uruchomiło Eastern Sentry – wielodomenową operację wzmacniającą ochronę całej wschodniej flanki. Od stycznia 2025 roku na Morzu Bałtyckim prowadzona jest również misja Baltic Sentry, której celem jest zwiększenie ochrony krytycznej infrastruktury podmorskiej.
– Niezależnie od tego, czy ta przyszłość będzie bardziej, czy mniej optymistyczna, i o jakich scenariuszach będziemy rozmawiać, nie ulega wątpliwości, że Europa Środkowa i Wschodnia po zakończeniu wojny w Ukrainie będzie odgrywała w NATO kluczową rolę. Z dwóch powodów: pierwszy to sąsiedztwo z Rosją, drugi to zapewnienie tej części Europy bezpieczeństwa i poczucia stabilizacji, pewności, że nie wydarzy się nic nadzwyczajnego i że kraje Europy Środkowej i Ukraina ustabilizują wschodnią granicę NATO – mówi Zygmunt Berdychowski.
Poczucie stabilizacji w regionie jest istotne również z gospodarczego punktu widzenia, ale zdaniem eksperta na jego atrakcyjność inwestycyjną będzie wpływać szereg innych czynników.
– Kapitał inwestycyjny będzie napływał do Europy Środkowej, w tym do Polski, tylko wtedy, kiedy będzie miał korzystne warunki, czyli kiedy po pierwsze będzie mniej różnego rodzaju ograniczeń i regulacji. Po drugie, kiedy infrastrukturalnie będziemy bardzo atrakcyjną lokalizacją, czyli na przykład będzie tania energia i dostęp do wody, bo gdy rozmawiamy o nowych inwestycjach, najczęściej mamy na myśli inwestycje w AI – podkreśla Zygmunt Berdychowski.
Komisja Europejska w raporcie krajowym z czerwca 2026 roku wskazała, że hurtowe ceny energii elektrycznej w Polsce w ubiegłym roku wynosiły średnio 105 euro/MWh i były dziewiątymi najwyższymi w UE, wobec średniej unijnej na poziomie 85 euro/MWh. Komisja zwraca uwagę, że ponadprzeciętne ceny energii i relatywnie wysokie obciążenia podatkowe energii elektrycznej utrudniają elektryfikację przemysłu. W I połowie 2025 roku duże przedsiębiorstwa płaciły za energię elektryczną 3,1 razy więcej niż za gaz.
Znaczenie dostępu do energii będzie rosło wraz z rozwojem inwestycji związanych ze sztuczną inteligencją. Polskie Sieci Elektroenergetyczne wskazują, że rozwój AI i usług chmurowych sprawia, że centra danych są jedną z najszybciej rosnących grup odbiorców energii elektrycznej. W planie rozwoju sieci na lata 2027–2036 PSE przy wyznaczaniu potencjalnych lokalizacji nowych centrów danych uwzględniają m.in. dostęp do odpowiedniej infrastruktury energetycznej i telekomunikacyjnej oraz wykwalifikowanej kadry.
– Dla inwestycji równie ważne są pozostałe elementy: wysoko wykwalifikowana kadra inżynierska, dobrze funkcjonujący model opieki zdrowotnej i pracownicy przygotowani do tego, żeby w tych potencjalnych inwestycjach mogli funkcjonować. Musi być nowoczesna infrastruktura, czyli drogi, koleje, szybkość przemieszczania się, i oczywiście stabilizacja warunków formalnych funkcjonowania inwestycji w przyszłości. Prawo nie może się zmieniać zbyt często i nie może istotnie zmieniać warunków prowadzenia działalności – wymienia przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Na bariery utrudniające inwestowanie w Polsce wskazuje także Komisja Europejska w swoich rekomendacjach dla polskiej polityki gospodarczej. Przytaczane tam dane z EIB Investment Survey 2025 wskazują, że 71 proc. działających w Polsce firm uważa regulacje dotyczące działalności gospodarczej za przeszkodę dla inwestycji. 19 proc. przedsiębiorstw deklaruje, że co najmniej 10 proc. pracowników zajmuje się wymogami regulacyjnymi (wobec średnio 11 proc. w UE). Komisja zwraca również uwagę na niedobory kompetencji cyfrowych oraz niski udział studentów i absolwentów kierunków ścisłych, technologicznych, inżynieryjnych i matematycznych (STEM).
Zdaniem Zygmunta Berdychowskiego silniejszą ofertę dla inwestorów państwa Europy Środkowo-Wschodniej mogą budować wspólnie, łącząc potencjał swoich rynków, infrastruktury i zasobów kadrowych.
– Większy rynek, który ma 60, 70 czy 80 mln konsumentów, zawsze ma lepszą pozycję przetargową w różnego rodzaju rozmowach i jego postulaty będą bardzo poważnie analizowane. Dlatego ważna jest każda współpraca, w ramach której wspólnie występujemy wobec inwestorów, rozwiązujemy problemy komunikacyjne, kolejowe czy drogowe, tworzymy dobre warunki dla młodzieży, studentów i absolwentów, i utrzymujemy stały dialog między różnymi środowiskami, np. samorządami, szpitalami czy organizacjami pozarządowymi – przekonuje ekspert.
Między innymi o możliwościach współpracy państw regionu i roli Europy Środkowo-Wschodniej w UE i NATO będą rozmawiać uczestnicy XXXV Forum Ekonomicznego, które odbędzie się 8–10 września 2026 roku w Karpaczu. Tegoroczna edycja będzie organizowana pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Wśród głównych tematów znajdą się zmiany w międzynarodowym układzie sił, bezpieczeństwo i współpraca w ramach NATO i Unii Europejskiej, a także bezpieczeństwo energetyczne, odporność gospodarek oraz rozwój sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa.
– Za każdym razem, kiedy przygotowujemy kolejne edycje Forum Ekonomicznego, zabiegamy o to, żeby rozmowa w Karpaczu miała pozytywny wpływ na rozwój współpracy w tym regionie Europy. Chcemy być jednymi z kreatorów tej współpracy, instytucją, która nieprzerwanie działa na rzecz poszerzenia kontaktów biznesowych, społecznych i politycznych. To daje szansę na tworzenie nowej jakości w kontaktach z inwestorami i pokazywanie wszystkim, którzy zastanawiają się, gdzie inwestować w Europie, że to jest właśnie najlepsze miejsce do inwestycji – podkreśla Zygmunt Berdychowski.
Organizatorzy XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu spodziewają się ponad 6 tys. gości z około 60 krajów. Program obejmuje ponad 500 wydarzeń, a dyskusje będą prowadzone w ośmiu głównych obszarach tematycznych, wśród których znalazły się m.in. gospodarka, polityka międzynarodowa i bezpieczeństwo, AI Forum oraz Forum Cyberbezpieczeństwa. Agencja Newseria jest partnerem medialnym wydarzenia.
Źródło: https://biznes.newseria.pl/news/europa-srodkowowschodnia,p2051221071
